Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu

Muzeum powstało w 1971r. na terenach obozów jenieckich, w celu upamiętnienia wszystkich jeńców przebywających w różnych okresach historii w żagańskich obozach.

Historia obozów w Żaganiu (Sagan) jest niezwykle bogata, a jej początek sięga 1813 roku i dotyczy Napoleona Bonaparte i jego niewoli pruskiej.

W czasie I wojny światowej 1914-1918 władze niemieckie utworzyły w zachodniej części miasta, zwanej Zieloną Doliną (Grünthal), obóz, w którym przetrzymywano przede wszystkim żołnierzy z carskiej Armii Rosyjskiej.

Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego w 1919r., w opuszczonym już przez jeńców obozie, władze niemieckie umieściły powstańców oraz internowanych działaczy polonijnych, głównie z Leszna i Rawicza.

Podczas II wojny światowej w mieście i jego okolicy działał szereg obozów jenieckich:
  • obóz w Koninie Żagańskim (Kunau)- funkcjonował od października 1939r. do maja 1940r. Przetrzymywano tu około 6 tysięcy polskich jeńców z wojny obronnej 1939r.
  • obozy w Świętoszowie (Neuhammer), Stalag VIII E przeznaczony dla jeńców wielu narodowości i Stalag 308- przeznaczony dla jeńców radzieckich
W samym mieście natomiast, utworzono już w 1939r. Stalag VIII C, przeznaczony dla podoficerów i szeregowych żołnierzy wojsk lądowych. Przebywali tu Polacy, Belgowie, Francuzi, żołnierze francuskich wojsk kolonialnych z Afryki i Azji, Brytyjczycy, Grecy, Jugosławianie oraz żołnierze Armii Czerwonej. Od 1943r. przebywali w Żaganiu włoscy jeńcy, a w 1944r. słowaccy i 101 powstańców warszawskich. Podczas ewakuacji, w lutym 1945r. ewidencja obozowa obejmowała ponad 49 tysięcy jeńców.

Drugim obozem ulokowanym w sąsiedztwie Stalagu VIII C był Stalag Luft III. Był to obóz przeznaczony dla pilotów i członków załóg samolotów z USA i brytyjskiego Royal Air Force (RAF). W RAF walczyli nie tylko brytyjscy piloci, ale również z Australii, Nowej Zelandii, RPA, Kanady oraz krajów europejskich: Czech, Francji, Norwegii, Belgii, Holandii, Litwy, Grecji oraz Polski.

W tym obozie jeńcy nie pracowali, a warunki życia mieli lepsze niż w innych obozach. W 1944r., w nocy z 24 na 25 marca, z sektora północnego Stalagu Luft III doszło do jednej z najlepiej przygotowanych masowych ucieczek. Specjalnie wykonanym tunelem „Harrym” uciekło 80 więźniów. W wyniku zarządzonej w całych Niemczech akcji poszukiwawczych, tylko trzem z nich udało się zbiec do Wielkiej Brytanii. Pozostałych złapano. Na osobisty rozkaz Hitlera 50 złapanych jeńców zamordowano w różnych miastach w pobliżu miejsca schwytania. W kulturze wydarzenie to zostało nazwane Wielką Ucieczką i doczekało się wielu publikacji oraz ekranizacji. m.in. w 1963r. Powstał amerykański film, w którym główne role zagrali Steve Mc Queen i Charles Bronson.

Ekspozycja stała Muzeum jest poświęcona obozom jenieckim, Wielkiej Ucieczce i Polakom w obozie.

Muzeum dysponuje salą telewizyjną na 25 miejsc oraz bogatą filmoteką dokumentalną w różnych wersjach językowych. W Muzeum można zakupić materiały dotyczące problematyki obozowej oraz informatory w języku polskim, angielskim i niemieckim.

W rejonie budynku Muzeum znajduje się pomnik poświęcony jeńcom oraz makieta tunelu ucieczkowego w skali 1:1 z repliką wieży strażniczej i fragmentami ogrodzenia.

Na terenach obozowych zostały zorganizowane dwa szlaki turystyczne, przebiegające przez cmentarze wojenne i pozostałości infrastruktury obozowej.

Budynek Muzeum Obozów Jenieckich znajduje się przy ul. Lotników Alianckich. Czynne jest od wtorku do piątku w godz. 10.00. do 16.00., a w soboty i niedziele w godz. 10.00. do 17.00. Wstęp wolny.

Przy Muzeum powstaje Dział Regionalny, który zajmie się problematyką historii miasta i regionu. Jego pierwszym obiektem jest 70-metrowa wieża zbudowana w 1846r. jako wieża nieistniejącego już ewangelickiego Kościoła Łaski jednocześnie miejscem spoczynku właściciela miasta Piotra Birona i jego rodziny. Wieżę wyremontowano i dostosowano do ruchu turystycznego. Na platformie widokowej znajduje się luneta do obserwacji okolicy.

Wieża znajduje się przy Placu Królowej Jadwigi. Czynna jest:
  • 12.00.-16.00. od wtorku do soboty
  • 12.00.-18.00. w niedziele
Bilet kosztuje 1 zł.
brak podpisu
Pochodzenie: www.ziemialubuska.pl