Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta w Gorzowie Wielkopolskim

Gorzowskie muzeum funkcjonuje od 8 września 1945r. i jest najstarszym muzeum w województwie lubuskim. Od początku swego istnienia gromadzi, chroni, zapewnia trwałość istnienia, opracowuje i udostępnia społeczności Gorzowa i województwa powierzone dziedzictwo kulturowe: dzieła sztuki oraz nabytki kultury materialnej- muzealia archeologiczne i etnograficzne.

Należy zaznaczyć, iż w skład Muzeum Lubuskiego wchodzi kilka obiektów.

Zespół Willowo-Ogrodowy, ul. Warszawska 35
Główną siedzibą Muzeum jest willa miejscowego fabrykanta, Gustawa Schroedera, położona na terenie Przedmieścia Santockiego, wybudowana w latach 1903-1904.

Projekt domu mieszkalnego radca handlowy Gustaw Schroeder zamówił w 1902r. w biurze projektowym Reimarus&Hetzel w Charlottenburgu. Przy realizacji zespołu willowo-ogrodowego oraz oficyny połączonej z garażem i stajnią wykorzystano malowniczo ukształtowany teren o urozmaiconej rzeźbie stanowiący południowy stok moreny od ulicy do wzgórza określonej jako szaniec.

Willę wzniesiono w stylu eklektycznym z przewagą neobaroku, określanym także mianem neobaroku berlińskiego, który cechuje elegancja formy i detalu. Obiekt założony na planie wieloboku jest budynkiem murowanym, tynkowanym, całkowicie podpiwniczonym, wykonanym w technologii tradycyjnej. Jest to dwukondygnacyjna budowla z użytkowym poddaszem, nakryta mansardowym dachem. W części południowo-zachodniej budynku jest wtopiona w narożnik sześcioboczna wieża. Od południowej strony w pięcioosobowej elewacji wyodrębniono ryzalit z okazałym balkonem. Elewacja zachodnia, pełniąca funkcję reprezentacyjną, posiada główne wejście ujęte w dekoracyjny portal zwieńczony trójkątnym naczółkiem. W elewacji północnej znajduje się loggia, a nad nią taras, obecnie oszklony i zadaszony. Natomiast w elewacji wschodniej znajduje się taras z balustradą wypełnioną płaskorzeźbami, wychodząca krótszym bokiem na południową stronę. W poszczególnych elewacjach został zastosowany bogaty detal architektoniczny wykonany w piaskowcu. Reprezentacyjną klatkę schodową z ażurową balustradą i profilowaną poręczą prowadzącą na piętro wykonano z dębowego drewna. Z wyposażenia zachowały się kominki: na parterze marmurowy z lustrem w stylowej, dębowej ramie, a drewniany na piętrze. Ozdobą marmurowej sieni są przeciwległe lustra w stylowych ramach.

Spichlerz, ul. Fabryczna 1-3
Usytuowany w lewym brzegu Warty Spichlerz powstał po 1763r. Zlokalizowano go w miejscu reduty broniącej przeprawy mostowej. Pierwotnie przylegał do nabrzeża przeładunkowego Warty, obecnie od rzeki jest oddzielony ulicą biegnącą na koronie wału.

Obiekt posiada 5 kondygnacji oraz nieużytkowe piwnice. Z uwagi na podmokły i niestabilny grunt, fundamenty wzniesiono w systemie arkadowym, gdzie arkady po obwodzie budynku są wypełnione ceglanym murem, natomiast arkady spinające ściany zewnętrzne pozostawiono otwartymi z wyjątkiem przejazdów między bramami.

Na zagłębionym w arkadowym gruncie fundamencie wzniesiono ściany parteru wykonane w technice ceglanego muru. Nad parterem wzniesiono 2 kondygnacje drewniane w technice konstrukcji ciesielskiej.

Budynek przykryto dwuspadowym dachem z naczółkami. Poddasze podzielono na 2 kondygnacje o funkcji użytkowej. Konstrukcja nośna budynku zakłada się na drewnianych słupach posadowionych na wspomnianych wyżej arkadach fundamentowych biegnących przez wszystkie kondygnacje. Utworzony w ten sposób szkielet, podzielony drewnianymi stropami, został przystosowany do znacznych obciążeń. Ściany zewnętrzne parteru są otynkowane, natomiast ściany kondygnacji wyższych wykonano w technice szachulcowej z wypełnieniem- pierwotnie, cegłą paloną a obecnie pianką szklaną.

W ścianach parteru na poziomie placu przeładunkowego umieszczono 8 bram, umożliwiających transport zboża. W ścianach dłuższych umieszczono po 3 bramy a w ścianach szczytowych po 1 bramie. Są one usytuowane na przestrzał.

Wnętrze Spichlerza doświetlone jest przez okna rozmieszczone w elewacjach w regularnym systemie. Pierwsze i drugie piętro posiadają na poziomie podłóg otwory wentylacyjne rozmieszczone, podobnie jak okna, w regularnym rytmie. W północnej ścianie, dodatkowo na wysokości 1 i 2 piętra umieszczono drzwi umożliwiające transport towarów przy pomocy krążka. Otwory okienne oraz wentylacyjne są wyposażone w drewniane zewnętrzne okiennice.

Zagroda Młyńska w Bogdańcu
Zagroda obejmuje trzy zabytkowe obiekty: młyn, budynek gospodarczy oraz wozownię.

Budynek młyński został wzniesiony w 1826r. w konstrukcji szkieletowej (szachulcowej). Podstawowy materiał budowlany to drewno oraz cegła. Budynek jest trzykondygnacyjny, stropy są drewniane, jedynie nad podpiwniczeniem części mieszkalnej- ceglane. Do budynku prowadzi 5 wejść: od strony frontowej po jednym do części mieszkalnej i młyńskiej (dwa ganki), od strony podwórza po jednym do części mieszkalnej, młyńskiej i do piwnic.

Cały obiekt jest pokryty tynkiem, drewniany szkielet jest odsłonięty jedynie od strony zachodniej. Część młyńska jest wyposażona w oryginalne wyposażenie młyna. Obiekt wymaga odwilgocenia, podpiwniczenia oraz remontu elewacji zewnętrznych, szczególnie od strony podwórza.

Budynek gospodarczy pochodzi z przełomu XIX i XX w., podstawowym materiałem budowlanym jest cegła. Budynek jest dwukondygnacyjny z ceramicznym stropem. Stan zachowania jest dobry, remontów wymagają elewacje wewnętrzne.

Wozownia z początku XX w. została wzniesiona w konstrukcji szkieletowej. Podstawowy zastosowany materiał budowlany to drewno i cegła. Obiekt był rekonstruowany na bazie istniejącej konstrukcji na początku lat 1990. Budynek jest jednokondygnacyjny. Stan obiektu- dobry.

W budynku młyńskim zmagazynowano kolekcję stroju ludowego, usytuowano pomieszczenie magazynowo-biurowe.

Gród Santocki w Santoku
Składa się on z dwóch części. Ekspozycja zabytków archeologicznych znajduje się w budynku przy starej przeprawie przez Wartę, przez którą wiódł szlak handlowy prowadzący z Poznania do Szczecina i dalej do Wolina. Obecnie w tym miejscu znajduje się przeprawa promowa. Natomiast po drugiej stronie Warty znajduje się grodzisko-rezerwat archeologiczny.

Gród santocki leżący w naturalnie obronnym miejscu jakim były widły rzek Warty i Noteci odegrał ważną rolę w organizacji państwa polskiego przez pierwszych Piastów. Gall Anonim w swojej „Kronice polskiej” nazywa to miejsce: „regni custodia et clavis”- klucz i strażnica królestwa. Pierwsze prace wykopaliskowe przeprowadzone w latach 1932-1934 były związane z regulacją Warty. Znaczna część zabytków archeologicznych z tego okresu zaginęła. Ponownie badania na grodzisku przeprowadzono w latach 1958-1965.

Wyniki powojennych badań wykopaliskowych przedstawione na wystawie ukazują różnorodność zajęć ówczesnych mieszkańców grodu Santok. Zgromadzono tu m.in. gliniane naczynia, relikty produkcji tkackiej czy też metalurgicznej. Na uwagę zasługują zabytki produkcji rogowniczej, wśród których wyróżniają się bogato zdobione grzebienie rogowe. Ówczesnym nieobce było też rolnictwo, ogrodnictwo jak i sadownictwo, co poświadczone jest znalezionymi na grodzisku i prezentowanymi na wystawie nasionami roślin i drzew owocowych, jak i narzędziami niezbędnymi przy ich uprawie. Podstawą zaopatrzenia w mięso była hodowla zwierząt, myślistwo stanowiło jedynie jej uzupełnienie. W trakcie badań znaleziono kości zwierząt domowych i dzikich, które są prezentowane na wystawie. Wśród nich wyróżniają się szczątki niedźwiedzia, który zapewne zamieszkiwał okolice Santoka. Również nie bez znaczenia było rybołówstwo, poświadczone licznymi szczątkami różnych gatunków ryb jak i przedmiotami służącymi do ich połowu.

Burzliwe dzieje Santoka dokumentują znalezione militaria, wśród których znajdują się groty strzał, groty bełtów, fragmenty miecza, ostrogi. O znaczeniu Santoka i jego kontaktach handlowych świadczą zabytki docierające tu z różnych stron świata. W trakcie badań znaleziono m.in. wyroby pochodzenia europejskiego jak i z odległych krajów arabskich. Na szczególną uwagę, wśród całości ekspozycji jest makieta grodu i podgrodzia santockiego z XI/XII w.

Po obejrzeniu wystawy istnieje możliwość przeprawienia się promem lub łodzią na lewy brzeg Warty na teren grodziska-rezerwatu archeologicznego, na którym w latach 90-tych wznowiono badania wykopaliskowe. Gród kształtu kolistego o średnicy ok. 200 m był otoczony wałem drewniano-ziemnym oraz fosą i oblewającymi wodami Warty i Noteci. W okresie swej świetności (XI-XIII w.) składał się z ośrodka władzy państwowej i kościelnej (gród) oraz części rzemieślniczo-handlowej (podgrodzie). Do naszych czasów zachowały się zarysy wałów grodu i podgrodzia oraz fragmenty fosy. Idąc przygotowaną trasą edukacyjną, korzystając z tablic informacyjnych, mamy możliwość zapoznania się z przebiegiem podstawowych elementów grodu jak i istniejącymi tu w przeszłości obiektami. Wśród nich wymienić należy ruiny kościoła św. Andrzeja z XI/XII w. W sąsiedztwie grodziska-rezerwatu archeologicznego znajduje się rezerwat przyrody.

brak podpisu
Pochodzenie: www.muzeumlubuskie.pl