Zamek w Świebodzinie

Świebodziński zamek został wzniesiony przez nieznanego fundatora w XIV w., co ustalono w wyniku badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 80. XX w. Również z tego okresu, bo z 1329r. pochodzi pierwsza informacja o zamku, mówiąca o civitas ad castrum Swibzin, jako własności księcia żagańskiego- Henryka IV. Mogła to być wówczas niewielka budowla drewniana lub murowana wieża mieszkalna.

W XV w. zamek na krótko stał się zastawem zakonu joannitów z Łagowa i najprawdopodobniej w tym czasie, został przebudowany i rozbudowany. Na przełomie XV i XVI w. na zamku na długo pojawili się mianowani przez Habsburgów komendanci z rodu Knobelsdorff, kolejno- Sebastian, Maksymilian, Johan Georg i Caspar Sigismund, z których najwybitniejszy- Maksymilian przebudował gotycki dotąd obiekt na renesansową rezydencję.

Budowlę w tym kształcie utrwalił na rycinie Jerzy Braun. Ukazuje ona oblane wodami fosy budynki otaczające dwa dziedzińcem do których wiódł ukształtowany na łuku most, prowadzący do budynku bramnego, wspartego na ustawionych w fosie zamkowej słupach. Wejście główne było zaakcentowane reprezentacyjnymi schodami w zadaszonym, kolumnowym ganku.

Po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej, ostatni komendant z rodu Knobelsdorffów- Caspar Sigismund ponownie przebudował warownię. Jej wygląd znamy dzięki rycinie pochodzącej z połowy XVIII w. F.B. Wernhera, na której widnieje zamek na planie podkowy, z zamykającym dziedziniec murem kurtynowym. Nie ma już obecnej na wcześniejszych wizerunkach cylindrycznej wieży. Najprawdopodobniej w tamtym czasie ozdobiono elewację południową i wschodnią krzyżami loretańskimi z wmurowanych kul armatnich oraz kamiennym monogramem „K”. W XVIII w., po przekazaniu zamku wraz z przynależnymi dobrami trzebnickim cysterkom, obiekt utracił obronny charakter, stając się centrum administracyjnym cysterskich latyfundiów.

XIX w. przyniósł kolejne zmiany właścicieli, funkcji i formy. Najstarsza część znalazła się w posiadaniu Gustawa Kramma, właściciela firmy budującej kolej marchijsko-poznańską, a następnie sióstr boromeuszek które do czasów II wojny światowej prowadziły tutaj szpital.

Świebodzińska warownia zajmuje wschodnią część założenia staromiejskiego. Część północną i wschodnią kompleksu zajmują tereny parku zamkowego, zaś narożnik południowo-zachodni jest zabudowany późniejszymi obiektami szpitalnymi. Obiekt jest murowany z kamienia i cegły. Nad piwnicami zachowały się sklepienia. Ustawione w podkowę, zachowane skrzydła zamku okalają wewnętrzny dziedziniec ograniczony od zachodu murem oporowym w linii dawnego muru obronnego. Zachowane w całości wschodnie skrzydło, posiada przy narożniku północno-wschodnim trapezoidalny aneks. Od zachodniej strony zachowały się dwa mniejsze skrzydła. Zwartą, dwukondygnacyjną bryłę zamku wzniesiono na wysokim podpiwniczeniu obejmującym dwie kondygnacje. Południowa elewacja skrzydła południowego, przechodząca od zachodu w dobudowany w latach 30. XX w. przeszklony łącznik, spinający zamek z budynkami zespołu szpitalnego, ozdobiona krzyżem z wmurowanych armatnich kul i kamiennym monogramem „K” z koroną. Zamek posiadał dwutraktowy, amfiladowy układ wnętrz.

Po II wojnie światowej w obiekcie działał ośrodek Caritas. Za czasów funkcjonowania państwowego ośrodka rehabilitacyjnego, mieścił się tu oddział szpitalny, mieszkania dla personelu i kaplica szpitalna. W 1984r. Podjęto się remontu zamku, który przerwano w 1989r.
brak podpisu
Pochodzenie: www.lwkz.pl