Pałac Lobkowitzów w Żaganiu

Barokowy pałac położony jest w południowo-wschodniej części miasta. Obecny wygląd nie jest pierwotny, budowla była kilkakrotnie przebudowywana i remontowana. Stoi on między szeregiem bloków mieszkalnych, nad brzegiem rzeki Bóbr. Otoczony jest parkiem krajobrazowym.

Pałac wzniesiono na miejscu średniowiecznego zamku Piastów z przełomu XIII i XIV w. Historia tego zabytku łączy się z Księstwem Głogowsko- Żagańskim. W 1627r. cesarz Austrii Ferdynand II sprzedał księstwo żagańskie czeskiemu księciu, dowódcy i politykowi Albrechtowi Wallensteinowi. Z inicjatywy nowego właściciela, rozpoczęła się budowa rezydencji obronno-reprezentacyjnej, którą zaprojektował Wincenty Boccaccio. Jego projektem była wielka, czteroskrzydłowa budowla z bastejami w narożach, otoczona fosą. W planach nawiązywała do gotyckiego zamku, a formą architektoniczną prezentowała renesansowy typ rezydencji obronnej z XVI w. Wiosną 1630r. rozpoczęło się wznoszenie pałacu. Aby stworzyć odpowiednią perspektywę dla pałacu, Wallenstein nakazał zburzyć 70 domów. W sierpniu 1630r. prace przy budowie zostały przerwane, gdyż na Żagań naszły oddziały wojsk saskich i brandenburskich. Kontynuacja budowy rozpoczęła się w czerwcu następnego roku. Druga, o wiele dłuższa przerwa, nastąpiła w pięć miesięcy potem. Trwała ona ponad 40 lat. Powodem była śmierć księcia, który został zamordowany w 1634r. w mieście Cheb.

W 1646r. właścicielem księstwa stał się książę Vaclav Eusebius von Lobkowitz. To właśnie on w 1670r. podjął się kontynuacji budowy pałacu. Tym razem projektantem był Antonio della Porta, który zmienił nieco projekt Boccaccia tak, aby przypominał rodową siedzibę Lobkowitzów w Roudnicach. Projekt ukazywał budowlę jako czteroskrzydłową, z niskim skrzydłem parawanowym, które zamyka dziedziniec od strony południowej. W 1674r. zakończono budowę skrzydła północnego, na przełomie 1678 i 1679r.- skrzydła zachodniego, a w 1693r.- skrzydła wschodniego. Lobkowitz w 1786r. sprzedał księstwo żagańskie księciu Kurlandii- Piotrowi Bironowi. Ten powierzył prace przebudowy pałacu swojemu szwagrowi- Christophowi Johannowi Friedrichowi hrabiemu von Medem, który części pomieszczeń nadał klasycystyczny wystrój sztukatorski, który częściowo zachował się do naszych czasów. Okres panowania najmłodszej córki Birona, Doroty de Talleyrand-Perigord, księżnej de Dino, był czasem największego rozkwitu miejscowej rezydencji.

Żagański barokowy pałac składa się z trzech kondygnacji: wysokiej boniowanej sutereny, parteru i piętra. Wjazd do pałacu, od strony północnej i zachodniej, poprzedzają dwa murowane mosty, które wiodą nad suchą fosę. Wejścia do pałacu są umieszczone w kamiennych portalach. Otwory okienne wieńczą maszkarony, nazywane gzymsami diabła. Jest ich 197, każdy inny. Jako wzory posłużyły szkice Leonarda da Vinci. Kompozycja, w której zastosowano niższe skrzydło parawanowe, nawiązuje do francuskich wzorów. Dolna kondygnacja na poziomie piwnic i suteren, to boniowany cokół, w którym umieszczono otwory okienne z obramieniami. Obramowania okien są wykonane z ciężkich ciosów kamiennych. Gzyms jest w białym kolorze, ściany kondygnacji parteru piętra- w żółtym kolorze, a detale architektoniczne i boniowanie obramień okiennych- w szarym kolorze. Od południowej strony, czyli od dziedzińca, rosną cztery platany. Mają one upamiętniać córki Piotra Birona. Przy kompozycji elewacji dziedzińca zastosowano arkadowe bledny w połączeniu z pionowymi, płaskimi pasami. Otoczony balustradą taras znajduje się na dachu oranżerii, która została usytuowana między dwoma podjazdami. Oranżerie zdobi dziesięć wysokich okien, które miały wpuszczać światło dla rosnącej tam dawniej roślinności.

Brak maszyn nad jednym z okien zrodził legendę, która powstała około XIX w. Mówi ona, iż rzeźbiarz, który tworzył maszkarony, w pewnym momencie nie miał pomysłu na nową „twarz”. Wówczas zawarł z diabłem pakt. Diabeł miał pokazywać się rzeźbiarzowi za każdym razem z inną twarzą, a gdy ten skończył swoje dzieło, jego dusza będzie należeć do szatana. Diabeł przez wiele lat cierpliwie pozował, przyjmując coraz to nowy wyraz twarzy, aż przy ostatnim maszkaronie pokazał swe prawdziwe oblicze, przez co artysta zginął, spadając przerażony z rusztowania.

Izby w pałacu są połączone ze sobą przejściami na jednej osi, tzw. amfiladami. Obok przejazdów znajdują się klatki schodowe z monumentalnymi wewnętrznymi świetlikami. Schody są wsparte na czterech słupach, a ich bieg przerywają spoczniki. Do pomieszczeń przylegają biegnące od strony dziedzińca korytarze, które mają sklepienia krzyżowe. Pałacowe posadzki wykonano z różnych materiałów.

Część sal na piętrze zachowała klasycystyczną dekorację sztukatorską, która pochodzi z lat 90. XVIII w. Jest to m.in. największa z sal- sala kryształowa. W latach 1965-1983 przeprowadzono remont pałacu, w celu dostosowania go do pełnienia funkcji Żagańskiego Pałacu Kultury. Niektóre pomieszczenia przebudowano rezygnując z ich zabytkowego charakteru. Do dzisiejszych czasów zachowało się niewiele z dawnego wyposażenia. Część wywieziono do Francji, część na wschód, część została zniszczona.
WIKIPEDIA
Pochodzenie: www.wikipedia.pl