Dąbroszyn- pałac

Według niepisanych przekazów barokowy pałac w Dąbroszynie (1680-1690) został wybudowany za bogate łupy, które marszałek von Schlöning zdobył na Turkach pod Wiedniem. Nad Wartę przywędrowały z nim również branki- dwie Turczynki. Jedna z nich- Fatima, późniejsza Maria Anna von Spiegel, była metresą polskiego króla Augusta II Mocnego. Romantyczny pałac i park był również miejscem romansu 19-letniego księcia Fryderyka, przyszłego króla Prus- Fryderyka II Wielkiego z Eleonorą von Wretsch, żoną dziedzica Dąbroszyna w 1731r.

Pałacowy park, podzielony dziś drogą Kostrzyn- Gorzów, był nie tylko widownią niezwykłych romansów, ale również miejscem niecodziennych widowisk. W głębokim wąwozie górnego parku pod koniec XVIII w. dokonano spektakularnego odsłonięcia obelisku na cześć brata Fryderyka II- księcia Henryka Pruskiego. Uroczystość uatrakcyjniono wystawieniem spektaklu teatralnego odtwarzającego bohaterskie sforsowanie czeskiej przełęczy Gabel przez księcia Henryka. Przedstawienie historyczne, które odbywało się m.in. nad wąwozem Diabelskim Moście, było podziwiane również przez licznie zgromadzonych mieszkańców okolicznych wsi.

Pierwsza wzmianka o Dąbroszynie pochodzi z 1262r., kiedy to chwarszczańscy tempariusze zmuszeni byli zrzec się Dąbroszyna (Tamprosowe) na rzecz margrabiów brandenburskich. Miejscowość ponownie wymienia się w 1460r. w wykazie dóbr joannickich. W 1510r. Majątek przeszedł na własność rodu von Schönebeck. W 1608r. jako właściciel dóbr występował Asmus von Schönebeck, następnie Joachim, Claus, Eustachy, a także Christoph i Erazm.

W 1640r. w Dąbroszynie osiadł ród von Schöning, kiedy to Hans Adam von Schöning ożenił się z Marianne von Schönebeck z domu Schapelow. Z tego związku wywodził się późniejszy marszałek polny- Hans Adam, twórca wielkości dóbr dąbroszyńskich. Z jego inicjatywy wybudowano pałac i kościół oraz założono park z barokową osią widokową otwierając się w kierunku południowym na warciańskie łęgi.

Po śmierci Hansa Adama w 1696 roku jego następcą został najstarszy z synów- Johann Ludwig, który zmarł nie pozostawiwszy po sobie męskiego potomka. W 1723r. Jego córka, a zarazem wnuczka marszałka- Louisa Eleonora wyszła za mąż za pułkownika Friedricha Adama von Wreecha. Ze związku tych dwoje pochodzili synowie- Friedrich Wilhelm Teodor i Ludwig Alexander, blisko związani z księciem Henrykiem Pruskim, bratem Fryderyka Wielkiego.

Po bezpotomnej śmierci Ludwiga Alexandra w 1795r., dąbroszyńskie dobra znalazły się w posiadaniu jego siostrzeńca- Bogislava Friedricha von Dönhoffa. Po nim przypadły jednej z córek- Rosallii Ulrice. Zawarła ona w 1816r. związek małżeński z hrabią Herannem von Schwerinem. Małżonkowie przebywali na stałe w Wolfshagen k. Neuruppin, nie mniej jednak wiele uwagi poświęcali Dabroszynowi. Z ich inicjatywy w latach 1825-1828 przebudowano kościół, a następnie w 1851r. pałac oraz przekomponowano park górny i dolny, gdzie w 1840r. wzniesiono pomnik poświęcony setnej rocznicy intronizacji Fryderyka Wielkiego. W tym czasie również przebudowano i rozbudowano folwark. Po śmierci Hermanna właścicielem dóbr dąbroszyńskich został jego młodszy syn Bogislav. Po nim majątek objął Stanislaus, który mieszkał tutaj wraz z żoną Marie Helene von Klitzing do 31 stycznia 1945r.

Działania wojenne nie objęły bezpośrednio Dąbroszyna, który stał się zapleczem dla wojsk radzieckich, toczących zacięte boje o Kostrzyn. W tym czasie marszałek Żukow odbył w pałacu naradę ze swoją generalicją, co zostało uwiecznione na taśmach wojennej kroniki filmowej. Dzieła sztuki znajdujące się na wyposażeniu pałacu zostały zniszczone bądź rozproszone i w większości bezpowrotnie utracone.

Zaraz potem utworzono w pałacu Państwowy Urząd Repatriacyjny, a następnie przekazano budynek wraz z założeniem parkowym Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu. W obiekcie mieściły się biura, przedszkole, biblioteka, przychodnia oraz mieszkania pracownicze. W latach 0. XX w. właścicielem pałacu i parku dolnego stała się Gmina Witnica.

Pałac wzniesiono w latach 80. XVII w. w stylu barokowym. Budowlę ukształtowano w formę prostopadłościenną, dwukondygnacyjną, z wysokim dachem dwuspadowym, o dwóch narożnych ryzalitach. Obiekt zbudowano techniką tradycyjną z ceramicznej cegły na wapiennej zaprawie o tynkowanych elewacjach. Ponad wejściem głównym umieszczono herb rodziny von Schöning. Elementem wystroju barokowej rezydencji są zachowane w kilku pomieszczeniach parteru barokowe dekoracje sztukatorskie, wykonane prawdopodobnie przez saksońskich artystów- braci Rust zwanych Berlińczykami.

Pierwsza poważna przebudowa pałacu miała miejsce po zniszczeniach wojny siedmioletniej w 3. ćw. XVIII w., kiedy to od południa dodano kolumnowy portyk, nad którym założono taras, przebudowano układ pomieszczeń, a w czworobocznej sieni wybudowano reprezentacyjną, zabiegową klatkę schodową z rokokową balustradą. Na początku XIX w. zmieniono częściowo wystrój pomieszczeń. Z tego okresu zachowały się w dwóch pomieszczeniach parteru boazerie pokryte malowanymi groteskami oraz sala, w której odbywały się przedstawienia teatralne, zdobione terakotowymi medalionami antycznych postaci. Inny charakter mają natomiast pomieszczenia na piętrze, gdzie boazerie ozdobione są groteskami w typie chińskim (tzw. chinoiserie).

Ostateczny kształt budowla uzyskała poprzez przebudowę w stylu neogotyckim w 1851r. W trakcie przebudowy pałacu zmieniono częściowo układ pomieszczeń, skrócono ryzality oraz nadbudowano trzecią kondygnację z przeznaczeniem na mieszkanie dla służby. Bryłę pałacu nakryto niskim dachem czterospadowym ukrytym za krenelażem. Elewacje ukształtowano w sposób rytmiczny i symetryczny z prostokątnymi otworami okiennymi z opaskami, gzymsem cokołowym, podokiennym i koronującym. Bryłę zaakcentowano w narożnikach sterczynami. Z tego okresu zachowała się też stolarka okienna i drzwiowa.

Na wyposażeniu pałacu znajdowały się cenne dzieła malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego. W sali na piętrze mieściła się galeria antenatów, z portretami przedstawicieli tutejszych rodów szlacheckich. W pomieszczeniach parteru znajdowały się z kolei portrety Fryderyka Wielkiego i księcia Henryka Pruskiego.

Los większości obiektów znajdujących się niegdyś w pałacu pozostaje nieznany. Do zachowanych należy popiersie księcia Henryka Pruskiego, odlane w brązie w 1789r. przez paryskiego rzeźbiarza Jeana Houdona. Ponadto, dwa XVII-wieczne portrety Joachima von Wreecha- teścia Eleonore Louise von Wreech, a także cenna barokowa dwudrzwiowa szafa, datowana na 1698r.

W latach 70. XX w. wykonano z inicjatywy PGR kompleksowy remont elewacji pałacu. W latach 90. XX w. założono centralne ogrzewanie. W ostatnich latach przeprowadzono kompleksowy remont polegający na adaptacji wnętrz na cele hotelowe. W ramach prac wymieniono stolarkę okienną, schody oraz poddano konserwacji sztukaterie w pomieszczeniach parteru i piętra.
brak podpisu
Pochodzenie: www.lwkz.pl