Twierdza w Kostrzynie

Kostrzyńska Twierdza powstała w postaci ziemnych obwarowań w latach 1537- 68 z woli Jana Hohenzollerna. Kolejny etap rozbudowy twierdzy realizowany był przez dwóch włoskich budowniczych- Francesco Chiaramella i Roch Guerrini- Linari. Twierdza była w 1590r. jednym z najznakomitszych dzieł architektury fortyfikacyjnej ówczesnej Europy. Tworzyło ją sześć bastionów: Król, Królowa, Księżniczka, Filip- bastiony narożne i Książę, Brandenburgia- bastiony pośrednie.

Przez wieki twierdza stawiała opór kolejnym niszczycielskim armiom podczas wojen: trzydziestoletniej (1618- 1648), siedmioletniej (1753- 1760) oraz napoleońskich (1806- 1814). Nawet w czasach pokoju twierdza była świadkiem dramatycznych wydarzeń. Od września 1730r. więziono tu przez niemal dwa lata z rozkazu króla Prus Fryderyka Wilhelma I jego własnego syna- przyszłego Wilhelma II Wielkiego. Został uwięziony, gdyż próbował uciec z kraju przed ojcowską tyranią. Pomagający mu w tym przedsięwzięciu przyjaciel Hans Hermann von Katte został ścięty w obecności Fryderyka obok kancelarii na terenie fortu Brandenburgia.

W 1860r. rozpoczął się kolejny etap rozbudowy twierdzy, której przybyły nowe elementy architektury obronnej w postaci lunet i wartowni kontrolujących szlaki drogowe, wodne i nowo powstałe kolejowe. Po zakończeniu w 1870r. Wojny z Francją i uzyskaniu wysokiej kontrybucji zapadła decyzja o dalszej rozbudowie twierdzy i budowie fortów osłonowych.

Po raz pierwszy w swojej historii twierdza została zdobyta przez wojska napoleońskie w 1806r. Stan całkowitej dewastacji (95% zniszczeń) warownia zawdzięcza niespełna dwumiesięcznemu oblężeniu w 1945r. w wyniku którego została zdobyta przez Armię Czerwoną.

Do dzisiejszego dnia przetrwały: mury obronne, Brama Berlińska, Brama Chyżańska, dwa raweliny, trzy bastiony, fosy wewnętrzne oraz ruiny budynków, w tym zamku. Dobrze również zachował się układ ulic i fundamentów budynków.

Wciąż niemal nieznane są dla turystów forty osłonowe twierdzy w Kostrzynie. Powstały pod koniec XIX w. jako obiekty mające za cel dostosowanie obronności kostrzyńskiej twierdzy do wymogów ówcześnie stosowanej techniki wojennej.

Zrealizowano budowę czterech takich fortów wokół miasta i twierdzy Kostrzyn: Sarbinowo (1883-87), Czarnów (1887-90), Żabice (1887- 90) i Gorgast (1883- 89). Posiadały one różną wielkość: Sarbinowo 11, 19 ha; Gorgast 3, 33 ha; Żabice 4,50 ha; Czarnów 10, 34 ha.

Do dziś na obszarze samych fortów i na ich przedpolach można odszukać kamienie z wykutymi literami „F.G.” (Festungsgelande)- teren twierdzy i „FR” (Festungsrayon)- rejon twierdzy.

Forty zbudowano z cegieł, posiadały wały ziemne dla artylerii i dolne dla piechoty. Aż do czasów I Wojny Światowej oświetlano je za pomocą lamp naftowych a przewidywano komunikowanie się ze światem w wypadku okrążenia za pomocą gołębi.

Naczelną ideą przy budowaniu takich fortów było założenie, że będą one powstawały w zasięgu chroniącej je artylerii twierdzy głównej a jednocześnie uniemożliwiały będą one podciągnięcie artylerii wroga na taką odległość by bezkarnie ostrzeliwać samą twierdzę. Rozwój techniki militarnej nastąpił jednak tak szybko, że straciły one właściwie swój strategiczny cel zanim nastąpiło ich ostateczne oddanie do użytku. Ostateczny cios zadało im wprowadzenie do działań wojennych lotnictwa.

Wszystkie obiekty posiadały pełne zespoły koszarowe, magazyny broni, warsztaty, lazarety, ujęcia wody i fosy (w Gorgast korzystano ze źródeł wód artezyjskich). W ostateczności forty użytkowane były jako obozy jenieckie, szpitale, magazyny i nie odegrały żadnej roli militarnej w żadnej z wojen jakie przetoczyły się przez Europę.


brak podpisu
Pochodzenie: www.serwis.kostrzyn.pl