Dwór w Jabłonowie

Jabłonów leży przy drodze lokalnej, prowadzącej z Jelenina do Brzeźnicy. Dwór, który się ta znajduje jest otoczony od północnego wschodu podwórzem gospodarczym, a od północnego zachodu szczątkowo zachowanym parkiem.

Pierwsza wzmianka na temat wsi pochodzi z połowy XIII w. Stała się wówczas donacją dla zakonu augustianów uczynioną przez książąt żagańskich i pozostawała w ich rękach do czasu sekularyzacji. Pod koniec XVII w. zbudowano barokową rezydencję dla opata żagańskiego. Tuż obok postawiono obszerny budynek pełniący rolę kuchni. W 1752r. dwór poddano remontowi. Zapewne w drugiej połowie XVIII w. założono park krajobrazowy. W 1810r. nastąpiła kasata zakonu augustianów, a pozostające w ich rękach majątki przeszły pod zarząd domen królewskich. Majątek w Jabłonowie do 1945r. był własnością państwa pruskiego, wydzierżawianą poszczególnym urzędnikom królewskim. W drugiej połowie XIX w., kiedy zarządzał nim von Sametzki, nastąpiła dobudowa skrzydła zachodniego. Po nim, do 1945 roku, rezydował w Jabłonowie Maxymilian Kinitz.

Dwór został zbudowany na planie prostokąta z aneksem od zachodu. Jest budowlą murowaną, tynkowaną, częściowo podpiwniczoną, zamkniętą dachem mansardowym, krytą ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacja frontowa, południowa jest ośmioosiowa, z czego trzy zachodnie przypadają na część rozbudowaną w 2. poł. XVIII w. Z pozostałych pięciu osi, trzy środkowe są lekko zryzalitowane i podkreślone w partii dachu trójkątnym naczółkiem. Naroża całej fasady oraz pozornego ryzalitu urozmaicają wyrabiane w tynku pasy boniowań. Trzecią oś od strony zachodniej zajmuje w przyziemiu wejście do wnętrza poprzedzone wyżej balkonem. Pierwotne, główne wejście mieściło się w osi środkowej partii zwieńczonej tympanonem. Obecnie jest ono także czytelne, choć nie pełni swojej dawnej funkcji. Jest to otwór zamknięty półkoliście, obwiedziony gładką opaską. Nad wejściem jest widoczny kartusz z herbem opackim i datą 1752. Z zachowanej fragmentarycznie stolarki drzwiowej można przypuszczać, że była dwuskrzydłowa, ramowo-płycinowa z półkolistym nadświetleniem podzielonym wachlarzowo ułożonymi szprosami. Podziały horyzontalne dworu wyznaczają cokół, gzyms międzykondygnacyjny oraz szeroki pas gzymsu wieńczącego. Obecnie wejście do dworu znajduje się od strony podwórza, w trzeciej osi zachodniej przyziemia.

Północna elewacja jest siedmioosiowa, niesymetryczna, mieszcząca wejścia w osi trzeciej i siódmej. Dodatkowo oś trzecia od zachodu podkreślona została w partii dachu małą wystawką zamkniętą trójkątnym daszkiem. Prócz okien pionowe podziały wyznaczają również boniowane pasy narożne oraz międzyokienne. Gzyms międzykondygnacyjny w partii dobudowanego skrzydła został założony nieco wyżej niż w pozostałej części tej elewacji. Otwory okienne są, tak jak i w fasadzie- prostokątne, otoczone gładkimi opaskami. Elewacja wschodnia jest czteroosiowa. Dwie osie środkowe w formie pseudoryzalitu zamyka w partii dachu trójkątny naczółek przepruty owalnym otworem doświetlającym i wentylującym poddasze. Naroża elewacji oraz pseudoryzalitu otrzymały pasowe boniowania. Otwory okienne są- tak jak i w fasadzie- prostokątne, otoczone gładkimi opaskami. Wschodnia elewacja jest czteroosiowa. Dwie środkowe osie w formie pseudoryzalitu zamyka w partii dachu trójkątny naczółek przepruty owalnym otworem doświetlającym i wentylującym poddasze. Naroża elewacji oraz pseudoryzalitu otrzymały pasowe boniowania. Otwory okienne są prostokątne, opracowane analogicznie jak w fasadzie. Elewacja wschodnia jest dwuosiowa, utrzymana w charakterze całego obiektu. Starsza część dworu jest dwutraktowa, posadowiona nieco niżej niż część dobudowana w połowie XVIII w. Parter oprócz korytarza składał się pierwotnie z siedmiu sal, podzielonych współcześnie na mniejsze lokalności. Klatka schodowa mieści się w korytarzu biegnącym w części dobudowanej. Na piętro prowadzą drewniane schody z podestem i tralkową balustradą. Część dobudowana jest trójtraktowa i składa się generalnie z trzech dużych sal. W obiekcie nie zachował się pierwotny wystrój ani wyposażenie wnętrz.

Po II wojnie światowej dobra zostały przejęte przez Skarb Państwa w zarządzanie PGR. Od początku lat 90. XX w. administratorem została Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a obecnie stanowi własność prywatną.
brak podpisu
Pochodzenie: www.lwkz.pl